E-Ticaret Ne Kadar Güvenli ?

Online alışverişte kredi kartı kullanmak riskli midir?

İnternetten ilk kez sipariş vermeyi düşünenlerin kafalarına en çok takılan soru genelde budur. Alışveriş yapacağımız siteye nasıl güveneceğiz, siparişlerimizin gelip gelmeyeceğinden ya da bize ulaşan ürünün sitede belirtildiği gibi olup olmayacağından nasıl emin olacağız, kredi kartı bilgilerimizi vermemiz riskli olmaz mı? 

Kredi kartı bilgilerinizi vermekten çekiniyor olabilirsiniz ancak aslında sorun çıkma ihtimali en düşük olan kısım alışverişinizin ödeme kısmıdır. Normal hayatta kredi kartı ile yaptığınız alışverişler internetten yapacaklarınıza göre aslında çok daha risklidir. Buna karşı olan bazı görüşlere yanıt makalenin ilerleyen bölümlerinde verilmektedir. Ödeme yapmak için kredi kartınızı rahatlıkla garsonlara ya da kasiyerlere verirsiniz. İnternette kimsenin eline geçmesin diye çekindiğiniz bilgileri normal hayatta kendi elinizle bir başkasına çok rahatlıkla verir ve bu güvenli mi diye düşünmezsiniz bile. Aradaki tek fark kartınızı verdiğiniz kişiyi görüyor olmanız, ama elbette kesinlikle güvenli olduğu anlamına gelmiyor. 

Ciddi olarak bu işi yapan online alışveriş siteleri bu bilgileri doğrudan bankaya iletmektedir; bir diğer değişle, bu bilgiler tüzel kişilikleri bankalar tarafından onaylanmış olan firmalar aracılığı ile bankaya iletilmektedir. Fiziksel olarak kart bilgilerinizi kime verdiğinizi görmeseniz de, bilmelisiniz ki, bankanın onaylayıp kabul ettiği bir firmayla çalışmaktasınız. Gerçekte gördüğünüz ama bilmediğiniz kişiler bir tarafta, görmediğiniz ancak kimlikleri belli olanlar bir tarafta. Bu durumda sizin açınızdan önemli olan sadece sizin o firmaya güveniyor olmanızdır. Bir firmaya güvenip güvenemeyeceğinizi nasıl anlarsınız? İlerleyen konularda bununla ilgili bilgiler vereceğiz. Firmaya güvenmiş iseniz ve elbette bu sipariş verme işlemi güvenli ortamda gerçekleşiyorsa, bu alışverişten çekinmenize gerek yoktur.

Peki nedir bu güvenli ortam?

İnternette bilgilerin karşı tarafa güvenli iletimi SSL (Secure Socket Layer) ve SET adı verilen bağlantı protokolleri kullanılarak sağlanır. Biz SET yaygın olmadığı için yazılarımızda sadece yaygın olarak kullanılan SSL şifreleme protokolünden bahsedeceğiz. 

Netscape tarafından geliştirilen bu şifreleme yöntemi hemen hemen bütün tarayıcılarda standart olarak bulunmaktadır. SSL en basit anlatımıyla, yazmış olduğunuz bilginin sadece karşı tarafta (bu durumda sözkonusu taraf banka) deşifre edilebilecek şekilde şifrelenerek gönderilmesidir. SSL kullanımı ile hangi iki adres arasında bilgi iletişimi yapılacağı sabittir. Bilgi firmanın web alanından bankanın adresine iletilecektir. Gönderilecek olan bilgi otomatik olarak şifrelenir ve ancak önceden belirlenmiş olan gönderilen adreste yani bankada deşifre edilebilir. Bu bize kredi kartı bilgilerimizin üçüncü şahısların eline geçmeyeceğini garantiler. Gelen bu talebe banka olumlu ya da olumsuz bir yanıtı firmanın sayfasına geri gönderir ve sayfada siparişinizin onaylandığı ya da siparişinizin onaylanmadığı mesajını alırsınız. Firma kart bilgilerinizi alıp daha sonra çekim yapmaz, bu işlem o anda banka ile iletişim kurmak suretiyle anında, saniye ile ifade edilebilecek çok kısa bir an içerisinde gerçekleşir. Gerçek pos makinasından kartınızı geçirmek gibidir ki, internette kullanılan bu sisteme Sanal Pos adı verilmektedir. Eğer site sanal pos kullanarak çalışmıyorsa büyük ihtimalle amatördür ve SSL de kullanmıyordur. SSL kullanıyor diyelim; sanal pos ile çalışmıyorsa kart bilgilerinizi kaydetmesi gerekecektir ki bu tür sitelerden alışveriş yapmamanızı zaten özellikle tavsiye ediyoruz. İlerleyen bölümlerde bu konuda detaylı bilgilere ulaşacaksınız. SSL şifreleme ile birlikte Sanal Pos kullanımının birlikte olması, maksimum alışveriş güvenliğinin sağlanması için kesinlikle şarttır.

E-Ticaret Nedir?

Elektronik ticaret ya da kısaca e-ticaret, 1995 yılından sonra İnternet kullanımının artmasıyla ortaya çıkan, ticaretin elektronik ortamda yapılması kavramıdır.Mal ve hizmetlerin üretim, tanıtım, satış, sigorta, dağıtım ve ödeme işlemlerinin bilgisayar ağları üzerinden yapılmasıdır. Elektronik ticaret, ticari işlemlerden biri veya tamamının elektronik ortamda gerçekleştirilmesi yoluyla reklam ve pazar araştırması, sipariş ve ödeme, teslimat olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır.Elektronik ticaret, tüm dünyada ticaretin serbestleştirilmesi eğilimi ile birlikte, 2000′li yıllardan sonra yaşanan ve bilgi iletişimini kolaylaştıran teknolojik gelişmelerin bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. Geleneksel pazarlama yöntemlerine, İnternet olanaklarını da ekleyen kuruluşlar, sadece belirli bir kitleye satış yapabilmenin ötesine geçip, üretkenliği ve yaratıcılığı arttıran küresel e-ticaret bağlantıları kurma şansını elde edebilmeye başlamıştır. Eskiden birçok şirket televizyon, gazete, radyo gibi araçları kullanarak potansiyel müşterilerine ulaşmaya uğraşırken, bugün bunlara İnternet üzerinden reklamcılık da eklenmiştir.Elektronik ticaretin araçları, birbirleriyle ticaret yapanların ticari işlemlerini kolaylaştıran telefon, faks, bilgisayar, elektronik ödeme ve para transfer sistemleri, elektronik veri değişimi sistemleri (Electronic Data Interchange-EDI), İnternet gibi her türlü teknolojik ürünlerdir. EDI, ticaret yapan iki kuruluş arasında, insan faktörü olmaksızın bilgisayar ağları aracılığı ile belge ve bilgi değişimini sağlayan bir sistem olarak elektronik ticaretin önemli bir aracıdır. Elektronik ticaret açısından en etkin araç olarak kabul edilen yeni İnternet teknolojileri ise ses, görüntü ve yazılı metni aynı anda, daha hızlı ve güvenli bir şekilde ilettiğinden, İnternet üzerinden yapılan bu işlemlerin maliyeti diğer araçlara oranla hayli düşüktür.
Geçmişte bir ölçüye kadar kapalı bilgisayar ağları üzerinden gerçekleştirilen elektronik ticaret uygulamaları, güvenli olmakla birlikte maliyeti yüksek sistemlerdir. Günümüzde, açık bilgisayar ağı olan internet, elektronik ticaret için çok daha uygun bir altyapıdır. İnternet aracılığıyla, artık kapalı yapıdan açık yapıya geçerek küreselleşen ağların getireceği avantajlardan yararlanılmaktadır. Bu da özellikle KOBİ’lerin (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin) dünya ticaretinde daha fazla yer almalarına imkân sağlamaktadır. Elektronik ticaret, özellikle KOBİ’ler için çok uygun bir ticaret şeklidir. Elektronik ticaret, ürün seçeneklerinin artmasını, ürünlerin kalitesinin yükselmesini ve daha hızlı bir şekilde ödenerek teslim alınmasını sağlamaktadır.Potansiyel tüketicilerin dünyanın her yanında pazara arz edilen ürünler hakkında bilgi sahibi olmalarına ve yeni üreticilerin dünya pazarlarına girmelerine imkân vermektedir. Daha düşük fiyatlı ve kaliteli ürünlerin pazara girmesi üreticiler arasında rekabetin artmasına ve tüm ticari işlemlerin maliyetinin düşmesine neden olmaktadır.
Elektronik ticaret, üretici ve tüketicileri, özellikle KOBİ’leri geleneksel ticaret engelleri olan pazara uzaklık, bilgi eksikliği ve talebe uygun üretim yapılamayışı gibi dezavantajlardan kurtarabildiği ölçüde yararlı olacaktır. Ancak, elektronik ticaret ülkelerin tüm ticari sorunlarını (örneğin ulusal tedarik zincirindeki halkaları) çözemez. Elektronik ticaret konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olmayan ülkeler ilk aşamada interneti sadece reklam veya pazar araştırması amacıyla kullanabilirler.
E-ticareti bu kadar gözde kılan unsurlar arasında; e-ticaretin, şirket ile hedef kitlesi arasındaki doğrudan ilişki sağlaması, pazarlamacılara istedikleri bilgileri sunması, hızlı ve düşük maliyetli olması ve tüm bunların elektronik ortamda yapılıyor olması sayılabilir. Diğer olumlu unsurlar arasında ise dağıtımda kolaylık ve ucuzluk, tüketici ile daha rahat etkileşim, anında geri dönüş, dikkat çekicilik, küresel pazarla tanışma, 24 saat hizmet ve anında satış yer alır.
Normal koşullarda ortalama 10 yıl alan markalaşma süreci, elektronik ticaret sayesinde 2 yıla inmiş durumdadır. Bugün “Dünyanın en büyük 500″ şirketi listesinde bundan birkaç yıl önce kurulmuş olan onlarca e-şirket yer alıyor.
Etkisi küresel olan İnternet ekonomisi, hem ticaret hem de siyaseti etkiler. Tüm dünya çapında, iş dünyasının önderleri, kendi şirketlerinin ayakta kalma ve rekabet edebilme yetilerinde internetin oynadığı rolü kabul etmektedir. Şirketlerin, bu yeni ekonomide rekabet edebilmek için internetin gücünden yararlanma gereksinimi ortaya çıkmıştır.

E-ticaret hacmi ve Türkiye’deki durum Dünyada 2001 yılında yapılan e-ticaretin hacmi 65 milyar dolar iken, 2007 yıl sonu beklentisi bu rakamın 233 milyar dolara ulaşması yönünde. Türkiye’deki altyapı yetersizlikleri, bilgisayar ve internet kullanımındaki düşük düzey, internete olan güvensizlik ve yüksek fiyatlardan dolayı e-ticaret beklenildiği kadar gelişmiş değil. 2007 yılı BKM verilerine bakıldığında Türkiye’de e-ticaret cirosu 5.537,17 YTL’dir. Bu rakam 2008 yılı Ağustos ayı ile birlikte 6.208,5 seviyesine ulaşmıştır.

BKM tarafından açıklanan verilere göre, 2009 yılında Türkiye’deki e-ticaret hacmi 10 milyar TL seviyesini geçti. Başka herhangi bir kurum resmi olarak sektör verilerini açıklamadığı için bu rakam baz alınarak Türkiye’deki Online perakende sektörü hakkında bir değerlendirme yapılması yanlış olacaktır çünkü BKM’nin açıkladığı veriler sanal POS cihazları üzerinden geçen toplam ticareti ölçüyor. Türkiye genelinde satış veya bayilik ağı bulunan birçok firma, merkeze geçilen siparişleri sanal POS’lar üzerinden işleme alıyor. Örneğin mağazada kontör satışı yapan bir mobil operatör bayisinin talebi veya bir seyahat acentasından alınan uçak biletleri veya tatil paketleri sanal POS üzerinden sisteme giriliyor. Bu nedenle Online ticarete ait olmasa da ciddi bir ticaret hacmi, BKM rakamları içerisinde yer alıyor. Kısaca Türkiye’de resmi olarak açıklanan tek e-ticaret verisi kabul edilen BKM sanal POS işlem ve hacimleri aslında büyük oranda elektronik olmayan ticareti içeriyor.

B2C VE B2B

E-ticaretin uluslararası kabul görmüş iki türü vardır: işletmeler arası (B2B) ve işletmeden-tüketiciye (B2C) e-ticaret.
B2B genelde firmalar arası iş süreçlerini birbirine bağlayan e-ticaret türü denebilir. Mesela Tedarikçi ile bayiler arasında siparişlerin internet üzerinden yapılması, süreçlerin internet üzerinden yürütülmesi örnek gösterilebilir. B2C ise örneği gün geçtikce artan bir e-ticaret modelidir. En büyük örneği Amazon tüm dünyadaki tüketicilerin hemen her ihtiyaçlarının karşılanabildiği e-ticaret sitesidir. İş sahibi bu sayede ulaşamadığı milyonlarca müşteriye ulaşma imkânı sağlar.

Müşteri temelli elektronik ortamda alış veriş modelleri

• kredi kartı ile alışveriş modeli ; bu iş için mal ve hizmet verenlerin ticari kuruluş olma şartları aranmaktadır.

• EFT ticari boyutta işletme olmayan daha çok bireysel alış veriş karşılıklı değiş tokuş maksatıyla işlemlerde kullanılamaktadır.

EFT uygulamasında hukuki açıdan elektronik ticaret olarak tam dikkate alınmaz çünkü tek taraflı para gönderimi sonrası karşı taraf bana olan borcunu yolladı diyerekten kendini savunabilir. Bu durumun alternatifi olarak EFT yi aracı bir hesaba aktarılması yani havuzda onay bekletme modeli bazı sitelerde kullanılır. Aracı tarafsız bir ticari kuruluş tarafından bu yöntem oldukça sıkça kullanılmaktadır.